پرسش و پاسخ “با” و “برای” همدیگر

بچه که بودم علیرغم بزرگ‌شدن در یک خانواده نیمه سیاسی، هیچ‌وقت هیچ‌کس برای من از تاریخ معاصر ایران حرفی نزد. در میهمانی‌ها می‌دیدم که مادرم با دیگر خانم‌های فامیل به دور هم جمع می‌شوند و درباره تربیت بچه‌های‌شان یا نحوه بافت فلان نوع جلیقه و از این دست با هم شروع به صحبت و درد‌دل می‌کنند و پدرم با مردان فامیل می‌نشینند و از دوران «مصدق» و «حزب» (منظورشان حزب توده بود) و قوام‌سلطنه و سید‌ضیاء می‌گویند.

نه در زمان قبل انقلاب و نه در فضای نسبتا آزاد یکی دو سال اول پس از انقلاب هیچ‌ بنده‌خدائی در فامیل ما (که آش شلم‌شوربائی بود از همه‌رقم آدم سیاسی) به خودش زحمت نداد دو ساعت بنشیند و برای من بگوید که مثلا مصدق چنین بود و در سی‌تیر چنان اتفاقی افتاد و مثلا علی‌امینی خواهان اجرای فلان نوع سیاست‌های اقتصادی در کشور بود. همه و همه را خودم از این‌طرف و آن‌طرف مثل تکه‌های پازل دانه به دانه دور هم گذاشتم. یک سری مجله قدیمی در خانه داشتیم (مال سالها قبل از تولد من) نشستم «واو به واو»شان را خواندم. در میان کاغذ‌پاره‌های دوران چریک‌بازی و خود چگوارا ‌بینی دهه پنجاه شمسی هر آنچه در مورد آدم‌های بزرگ تاریخ معاصر بود (راست و دروغ، غلط و غلوط) یک گوشه ذهنم نگاه‌شان داشتم. در مدرسه که تاریخ معاصر ایران را درس می‌دادند به این نتیجه رسیدم که تمام گزاره‌های کتاب تاریخ‌مان را باید ضرب‌در یک «منفی» کنم تا مقدار «صحیح» تاریخ بدست آید!!!

خلاصه بخش بزرگی از عمر زیبای نوجوانی و جوانی صرف این شد که این پازل کج و معوج را کنار هم بچینم. فعلا هم که مدام ناچارم آنچه چیده‌ام را مدام بازنگری کنم و از نو کنار هم بگذارم. آدم‌هائی مثل من (با سن و سال من و با سابقه‌ای مثل من) معمولا یادشان می‌رود که چه راهی را برای دانستن هرکدام از این قطعات تاریخ رفته‌اند. این است که توقع دارند یک جوان امروزی نه تنها همه‌چیزی را که ایشان در پنجاه سالگی می‌دانند بداند، بلکه غُرغُر هم می‌کنند که «بابا شماها اینترنت و ماهواره و کتاب و چه و چه دارید و هنوز نمی‌دانید که سید‌ضیاء چه بلائی بر سر سرلشگر قوامی آورد؟ وای به حال شما‌ها». غافل از اینکه هر نسل علائق و سلائقی و اولویت‌هائی متفاوت با دیگر نسل‌ها دارد.

در عین حال جوانان ما یک سری سوال‌هائی دارند که شاید یا نیازی به مطرح کردن‌شان نمی‌بینند (مثلا «تیمورتاش که بود؟») چرا که فکر می‌کنند به‌درد دنیا و آخرت کسی نمی‌خورد این را بداند و یا هراس از این دارند که با مطرح کردن سوال‌شان دیگران آنان را مورد تمسخر قرار دهند (مثلا «آیت الله خمینی انقلاب کرد یا آیت‌الله طالقانی؟»).

بیائید کاری بکنیم. هرکس که سوالی دارد در این وبلاگ مطرحش کند. من و دیگر دوستان به فراخور معلومات‌مان یا جوابی به ایشان خواهیم داد و یا مرجعی برای پاسخ خدمت سوال‌کننده محترم ارائه خواهیم کرد. در این محیط مجازی نیازی به دانستن اسم سوال کنند و پاسخ دهنده نیست. می‌توان با صد‌تا اسم مستعار سوالات مختلفی پرسید. هیچ‌کس هم حق «مسخره» کردن دیگری را تحت هیچ عنوان ندارد که به محض اینکه بفهمم کامنتش را سه سوت به زباله‌دان تاریخ خواهم انداخت. مسخره کردن کار خوبی نیست.

لطفا در پاسخ‌های‌تان تا حد امکان (و ترجیحا اصلا) از «صفات» استفاده نکنید. «جلاد»، «خونخوار»، «الهی»، «کثافت»، «وطن‌فروش» و امثال‌هم چیزهائی نیست که بخواهیم درباره‌شان صحبت کنیم. قرار است بررسی کنیم که چرا ماشین‌مان وسط راه خاموش شده. با لگد زدن به ماشین و فحش دادن به آن تا فردا صبح وسط جاده خواهیم بود.

چراغ اول را خودم با این سوال روشن می‌کنم که در ایران «فرق شاه، نخست‌وزیر و رئیس‌جمهور چیست؟».